Angola
Angola, Güneybatı Afrika'da Atlas Okyanusu kıyısında yer alan, zengin doğal kaynakları ve stratejik konumuyla Afrika kıtasının önemli ülkelerinden biridir. Kuzeyde Demokratik Kongo Cumhuriyeti, doğuda Zambiya ve güneyde Namibya ile komşu olan ülkenin başkenti ve en büyük metropolü Luanda'dır. Yüzyıllar süren Portekiz sömürge yönetiminin ardından 1975 yılında bağımsızlığını kazanan Angola, uzun süren bir iç savaş dönemini atlatarak bölgesel istikrar ve ekonomik kalkınmaya odaklanmıştır. Günümüzde zengin petrol ve elmas rezervleri sayesinde sahra altı Afrika'nın önde gelen ekonomileri arasında yer almaktadır.
Detaylı Tarih
Angola tarihi, Khoisan halklarının ilk yerleşimlerinden Bantu topluluklarının bölgeye göçüne, Orta Çağ'ın güçlü Kongo ve Ndongo krallıklarından Portekiz sömürgeciliğine uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. 20. yüzyılda başlayan bağımsızlık mücadelesi 1975'te zaferle sonuçlanmış, ancak ülke hemen ardından Soğuk Savaş dinamiklerinin de beslediği yıkıcı bir iç savaşa sürüklenmiştir. 2002 yılında sağlanan nihai barışın ardından Angola, ulusal uzlaşı ve altyapı merkezli yeniden yapılanma sürecine girmiştir.
Bantu Göçleri ve İlk Yerleşimler
Orta Afrika'dan güneye doğru ilerleyen Bantu toplulukları bölgeye yerleşerek tarım, demircilik ve toplumsal örgütlenme modellerini getirdi.
Kongo Krallığı'nın Kuruluşu
Bölgenin en nüfuzlu devlet yapılarından biri olan Kongo Krallığı kuruldu ve günümüz kuzey Angola topraklarında hakimiyet sağladı.
Diogo Cão ve İlk Portekiz Teması
Portekizli denizci Diogo Cão, Kongo Nehrinin ağzına ulaşarak avrupalıların bölgeyle ilk doğrudan temasını başlattı.
Luanda'nın Kuruluşu ve Sömürge Yönetimi
Portekizli kâşif Paulo Dias de Novais tarafından Luanda şehri kuruldu ve atlantik ötesi köle ticaretinin merkezi haline getirildi.
Kraliçe Nzinga'nın Direnişi
Ndongo ve Matamba Krallıklarının yöneticisi Kraliçe Nzinga, Portekiz genişlemesine karşı onlarca yıl süren askeri ve diplomatik bir direniş yönetti.
Bağımsızlık Savaşı'nın Başlaması
MPLA, UNITA ve FNLA gibi antikolonyalist hareketlerin Portekiz yönetimine karşı başlattığı silahlı ayaklanmayla bağımsızlık savaşı patlak verdi.
Bağımsızlık İlanı ve İç Savaşın Başlangıcı
Portekiz'in çekilmesiyle 11 Kasım'da bağımsızlık ilan edildi; ancak rakip kurtuluş hareketleri arasında Soğuk Savaş aktörlerinin müdahil olduğu iç savaş başladı.
Bicesse Anlaşmaları
Hükümet ile UNITA arasında imzalanan anlaşmayla çok partili sisteme geçiş ve barışçıl seçimlerin yapılması hedeflendi.
Luena Protokolü ve Barışın Tescili
UNITA lideri Jonas Savimbi'nin ölümünün ardından imzalanan protokol ile 27 yıl süren iç savaş resmi olarak sona erdi.
Siyasi Liderlik Değişimi
38 yıl ülkeyi yöneten José Eduardo dos Santos'un ardından João Lourenço cumhurbaşkanı seçilerek yeni bir reform dönemi başlattı.
Geçmiş ve Mevcut Ekonomi
Angola ekonomisi, büyük ölçüde hidrokarbon üretimine ve ihracatına dayalı bir yapı sergilemektedir. Afrika'nın en büyük ikinci petrol üreticisi konumunda olan ülke, küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı hassas bir durumdadır. Hükümet son yıllarda tarım, sanayi, madencilik ve turizm alanlarını teşvik ederek ekonomiyi çeşitlendirme ve yabancı yatırımları çekme yönünde yapısal reformlar yürütmektedir.
Temel Ekonomik Göstergeler
Başlıca Sektörler
GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %
Ekonomik Dönüm Noktaları
Uluslararası İlişkiler
Angola, uluslararası ilişkilerinde egemenliğe saygı, müdahalesizlik ve çok yönlü diplomasi ilkelerini benimsemektedir. Soğuk Savaş dönemindeki doğu bloku yakınlığından sonra, günümüzde hem Doğu hem de Batı dünyasıyla güçlü ticari ve diplomatik ortaklıklar kurmuştur. Afrika Birliği ve SADC bünyesinde bölgesel arabuluculuk rolü üstlenmektedir.
İlişki Detaylarını İnceleyin
Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.
İttifaklar ve Üyelikler
Çin Halk Cumhuriyeti
1983 yılından beriAltyapı yatırımları, borç yapılandırması ve petrol ihracatı ekseninde oldukça derinleşmiş ikili ekonomik ilişkiler yürütülmektedir.
Portekiz
1975 yılından beriSömürge geçmişine dayanan dilsel ve kültürel bağlar, ortak yatırımlar ve yüksek düzeyli diplomatik temaslarla sürdürülmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri
1993 yılından beriDeniz güvenliği, bölgesel istikrar ve Lobito Koridoru gibi dev altyapı projelerinde kapsamlı işbirliği yapılmaktadır.
Güney Afrika Cumhuriyeti
1994 yılından beriGüney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) çatısı altında bölgesel ticaret, güvenlik ve siyasi entegrasyonda kilit stratejik müttefiktir.
Uluslararası Örgüt Üyelikleri
Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler
Luena Protokolü
Ülke içinde çeyrek asırdan fazla süren iç savaşı sonlandıran ve UNITA'nın siyasi partiye dönüşmesini sağlayan barış antlaşması.
Portekizce Konuşan Ülkeler Topluluğu (CPLP) Tüzüğü
Lusofon ülkeler arasında diplomatik, ekonomik ve kültürel işbirliğini kurumsallaştıran uluslararası antlaşma.
Lobito Koridoru Üçlü Demiryolu Anlaşması
Angola, Kongo DC ve Zambiya arasında mineral zenginliklerinin atlantik limanlarına taşınmasını kolaylaştıran transit ulaşım antlaşması.
Anlaşmazlıklar ve Gerilimler
Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC)
Başlangıç: 2003Deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve açık deniz petrol sahalarının paylaşımı konusunda zaman zaman teknik müzakereleri gerektiren sınır odaklı görüşmeler mevcuttur.
Siyasi Tarih ve Yönetim
Angola siyaseti, bağımsızlık mücadelesini yürüten Angola'nın Kurtuluşu İçin Halk Hareketi (MPLA) partisi tarafından uzun yıllar domine edilmiştir. İç savaşın sona ermesinden bu yana benimsenen çok partili anayasal düzen, yürütme erkinin oldukça güçlü olduğu bir cumhurbaşkanlığı sistemine dayanır. Son dönemde şeffaflık, yargı bağımsızlığı ve yolsuzlukla mücadele alanlarında kurumsal reformlar öne çıkmaktadır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile Yönetilen Üniter Cumhuriyet
Yürütme erki, aynı zamanda hükümetin başı ve başkomutan olan Cumhurbaşkanı tarafından idare edilir. Yasama görevi 220 sandalyeli nispi temsil esasına dayalı tek kamaralı Ulusal Meclis'e aittir. Yargı mekanizması Anayasa Mahkemesi, Yüksek Mahkeme ve Askeri Yargıtay'dan oluşur.
Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları
Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik
Angola'da bilim ve teknoloji altyapısı, iç savaş sonrası dönemde üniversitelerin yeniden kurulması ve uzay teknolojilerine yapılan yatırımlarla ivme kazanmıştır. Yerbilimleri, hidrokarbon araştırmaları, tropikal tıp ve uydu haberleşmesi ülkenin bilimsel odağını oluşturmaktadır. Kamu harcamalarında araştırma ve geliştirmeye ayrılan pay kademeli olarak artırılmaya çalışılmaktadır.
Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)
Detaylı Göstergeler
Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar
AngoSat-2 İletişim Uydusunun Yörüngeye Yerleştirilmesi ve Operasyonel Hale Getirilmesi
Okavango Havzası Uluslararası Biyoçeşitlilik ve Ekosistem Haritalandırması
Derin Deniz Hidrokarbon Arama Teknolojilerinde Bölgesel Araştırma Merkezlerinin Kurulması
Bulaşıcı Tropikal Hastalıklar ve Sıtma İle Mücadelede Saha Epidemiyolojisi Çalışmaları
Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler
Agostinho Neto Üniversitesi
Angola'nın en büyük ve prestijli devlet üniversitesi olup fen bilimleri, tıp ve mühendislik alanında ülkenin akademik lideridir.
Ulusal Uzay Programı Yönetim Ofisi (GGPEN)
Ülkenin telekomünikasyon ve coğrafi gözlem kapasitesini artırmayı hedefleyen uydu projelerini yürüten resmi kurum.
Angola Katolik Üniversitesi (UCAN)
Ekonomik, hukuki ve sosyal bilimler araştırmaları alanında ülkede bağımsız raporlar üreten önde gelen yükseköğretim kurumu.