Avusturya
Avusturya, Orta Avrupa'da yer alan, denize kıyısı bulunmayan ve büyük ölçüde Alp Dağları ile kaplı bir federal cumhuriyettir. Doğu ile Batı Avrupa arasında tarihsel ve coğrafi bir köprü işlevi gören ülke, sekiz devletle sınır komşusudur ve zengin kültürel mirasıyla tanınır. Birleşmiş Milletler, AGİT ve OPEC gibi birçok uluslararası kuruluşun merkezine ev sahipliği yapan başkenti Viyana, küresel diplomaside önemli bir konuma sahiptir. Anayasal tarafsızlık ilkesini benimseyen Avusturya, yüksek yaşam standartları, gelişmiş sanayisi ve güçlü sosyal refah modeliyle Avrupa Birliği'nin önde gelen ekonomilerinden biridir.
Detaylı Tarih
Avusturya tarihi, Antik Roma döneminden başlayarak Habsburg Hanedanı'nın Avrupa siyasetine yön verdiği görkemli bir imparatorluk geçmişine ve ardından 20. yüzyıldaki köklü rejim değişimlerine dayanmaktadır. Orta Çağ'da Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun merkez eksenlerinden biri haline gelen bölge, 19. yüzyılda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu olarak kıtanın en büyük güçlerinden biri olmuştur. I. Dünya Savaşı sonrasında yıkılan imparatorluğun ardından kurulan cumhuriyet, İkinci Dünya Savaşı sonrası kabul edilen tarafsızlık statüsüyle modern, müreffeh bir Avrupa devletine dönüşmüştür.
Roma Hakimiyeti ve Noricum Vilayeti
Roma İmparatorluğu, Tuna Nehri'nin güneyindeki Avusturya topraklarını fethederek Noricum ve Pannonia eyaletlerini kurdu. Vindobona (günümüzdeki Viyana) bu dönemde önemli bir askeri garnizon haline geldi.
Babenberg Hanedanı ve Ostarrıchi Metni
I. Leopold'un Doğu Marklığı (Ostmark) uç beyi olarak atanmasıyla Babenberg Hanedanı iktidarı başladı. 996 tarihli bir belgede geçen 'Ostarrıchi' kelimesi, Avusturya isminin bilinen ilk yazılı kaydı oldu.
Habsburg İktidarının Başlangıcı
I. Rudolf'un Marchfeld Muharebesi'nde Bohemya Kralı II. Ottokar'ı mağlup etmesiyle Avusturya toprakları Habsburg Hanedanı'nın kontrolüne geçti. Bu gelişme, yaklaşık altı asır sürecek olan Habsburg yönetimi dönemini başlattı.
I. Viyana Kuşatması
Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu Viyana'yı kuşattı. Zorlu hava koşulları ve lojistik engeller nedeniyle savunmayı kıramayan Osmanlı gücü geri çekilmek zorunda kaldı.
II. Viyana Kuşatması ve Kutsal İttifak
Osmanlı ordusunun Viyana'ya yönelik ikinci kuşatması, Polonya Kralı Jan Sobieski liderliğindeki müttefik güçlerin müdahalesiyle püskürtüldü. Bu olay Habsburgların Güneydoğu Avrupa'ya doğru genişleme sürecini başlattı.
Avusturya İmparatorluğu'nun İlanı
Kutsal Roma Cermen İmparatoru II. Franz, Napolyon'un Fransa İmparatorluğu'nu ilan etmesine yanıt olarak Avusturya İmparatorluğu'nu kurdu ve I. Franz unvanını aldı.
Avusturya-Macaristan İkili Monarşisi (Ausgleich)
Macar soylularının özerklik talepleri doğrultusunda imzalanan uzlaşma ile Avusturya-Macaristan İkili Monarşisi kuruldu. İki devlet ortak dış politika, savunma ve maliye sistemini paylaştı.
I. Dünya Savaşı ve Monarşinin Yıkılışı
Veliaht Prens Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da suikasta uğramasıyla I. Dünya Savaşı patlak verdi. İttifak Devletleri safında yer alan imparatorluk, savaşın sonunda dağıldı ve Birinci Avusturya Cumhuriyeti kuruldu.
Anschluss (Almanya'ya Katılma)
Adolf Hitler liderliğindeki Nazi Almanyası, Avusturya'yı ilhak etti. Ülke, II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar Üçüncü Reich'ın bir parçası olarak yönetildi.
Devlet Antlaşması ve Daimi Tarafsızlık
Müttefik işgalinin ardından imzalanan Avusturya Devlet Antlaşması ile ülke tam bağımsızlığını kazandı ve parlamentoda alınan kararla daimi anayasal tarafsızlığını ilan etti.
Avrupa Birliği Üyeliği
Avusturya, yapılan kamuoyu referandumunun ardından Avrupa Birliği'ne resmi olarak üye oldu ve bölgesel entegrasyon sürecinde aktif bir rol üstlendi.
Geçmiş ve Mevcut Ekonomi
Avusturya ekonomisi; yüksek oranda sanayileşmiş yapısı, nitelikli iş gücü, gelişmiş hizmet sektörü ve güçlü ihracat kapasitesi ile tanınan son derece istikrarlı bir sosyal piyasa ekonomisidir. Ülke, hassas mühendislik, otomotiv yan sanayisi, kimya ve yenilenebilir enerji teknolojilerinde küresel pazar lideri şirketlere ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca zengin doğası ve kültürel mirası sayesinde turizm gelirleri gayrisafi yurtiçi hasılada kritik bir paya sahiptir. Orta ve Doğu Avrupa pazarlarıyla olan tarihsel ve ticari bağları, ülkenin bölgesel bir finans ve lojistik merkezi olmasını sağlamıştır.
Temel Ekonomik Göstergeler
Başlıca Sektörler
GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %
Ekonomik Dönüm Noktaları
Uluslararası İlişkiler
Avusturya dış politikası, 1955 yılından bu yana anayasal boyutta korunan daimi tarafsızlık statüsü etrafında şekillenmektedir. Askeri ittifaklara katılmayan ülke, uluslararası uyuşmazlıklarda arabuluculuk yapma ve çok taraflı diplomasiye ev sahipliği yapma misyonunu üstlenmiştir. Avrupa Birliği'nin aktif bir üyesi olan Avusturya, Batı Balkanlar'ın entegrasyonunu desteklemekte ve bölgesel güvenlik ile ekonomik iş birliğini önceliklendirmektedir. Başkent Viyana; BM, AGİT ve IAEA gibi küresel örgütlerin merkezlerine ev sahipliği yaparak ülkenin uluslararası diplomasideki özgül ağırlığını artırmaktadır.
İlişki Detaylarını İnceleyin
Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.
İttifaklar ve Üyelikler
Avrupa Birliği
1995 yılından beriAvusturya, 1995'ten bu yana AB üyesidir; ortak pazar, Schengen bölgesi ve Euro Alanı politika süreçlerine tam katılım sağlamaktadır.
Almanya
1955 yılından beriOrtak dil, kültür ve tarihsel bağların yanı sıra Almanya, Avusturya'nın en büyük ticari ortağı ve bölgesel politikadaki en yakın müttefikidir.
Birleşmiş Milletler
1955 yılından beriViyana, BM'nin dört resmi merkezinden biridir. Avusturya, barış gücü misyonlarına ve silahsızlanma diplomasisine sürekli katkı vermektedir.
Batı Balkan Ülkeleri
1990 yılından beriAvusturya, tarihsel bağları bulunan Batı Balkan devletlerinin AB entegrasyon süreçlerini diplomatik ve ekonomik olarak kararlılıkla desteklemektedir.
Uluslararası Örgüt Üyelikleri
Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler
Avusturya Devlet Antlaşması (Staatsvertrag)
İkinci Dünya Savaşı sonrasında işgalci müttefik devletler ile imzalanan antlaşma, Avusturya'nın egemenliğini tam olarak geri kazanmasını sağlamış ve tarafsızlık ilkesinin temelini atmıştır.
Avrupa Birliği Katılım Antlaşması
Avusturya'nın AB'ye katılım şartlarını düzenleyen ve 1995 yılında yürürlüğe giren tarihsel entegrasyon belgesidir.
Schengen Anlaşması
Ülkenin Schengen alanına katılımını düzenleyen anlaşma ile diğer üye devletlerle olan kara ve hava sınır kontrolleri kademeli olarak kaldırılmıştır.
Anlaşmazlıklar ve Gerilimler
Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.
Çekya (Temelín Nükleer Santrali Tartışması)
Başlangıç: 1990Avusturya'nın nükleer enerjiden arındırılmış politikası nedeniyle, Avusturya sınırı yakınındaki Çek nükleer santralinin güvenlik standartları konusunda dönem dönem diplomatik müzakereler ve çevresel gerilimler yaşanmaktadır.
Siyasi Tarih ve Yönetim
Avusturya, 1920 Anayasası esas alınarak yönetilen federal, parlamenter ve temsilî bir cumhuriyettir. Devletin başında doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanı bulunurken, yürütmenin fiili liderliği Federal Şansölye tarafından üstlenilmektedir. Ülke idari olarak dokuz eyalete (Bundesländer) bölünmüştür ve güçlü bir federalizm anlayışına sahiptir. Siyasi kültür, tarihsel olarak uzlaşmaya dayalı 'Sosyal Ortaklık' modeli ve koalisyon hükümetleri geleneği ile karakterize edilir.
Federal Parlamenter Cumhuriyet
Yürütme erki Cumhurbaşkanı ve Şansölye başkanlığındaki Bakanlar Kurulu'na aittir. Yasama erki iki kamaralı parlamento (Ulusal Konsey - Nationalrat ve Federal Konsey - Bundesrat) tarafından yürütülür. Yargı bağımsız olup en üst denetim organları Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve İdare Mahkemesi'dir.
Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları
Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik
Avusturya, araştırma ve geliştirmeye ayırdığı yüksek bütçeler, köklü üniversite gelenekleri ve uluslararası araştırma merkezleriyle yüksek düzeyde bir bilimsel kapasiteye sahiptir. Kuantum fiziği, tıp, malzeme bilimi ve sürdürülebilir mühendislik alanlarında küresel düzeyde öncü çalışmalar yürütülmektedir. Devlet desteği (FWF, FFG) ve özel sektör iş birlikleri sayesinde akademi ile sanayi arasında güçlü bir inovasyon ekosistemi kurulmuştur.
Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)
Detaylı Göstergeler
Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar
Kuantum Bilgiişlem ve Kuantum Dolanıklığı Deneyleri (Anton Zeilinger, 2022 Nobel Fizik Ödülü)
Biyomedikal İlaç Araştırmaları ve Aşı Geliştirme Teknolojileri
Yenilenebilir Enerji Hidroelektrik Türbin Tasarımları ve Çevre Teknolojileri
Kayıpsız Güç İletimi ve Yüksek Hassasiyetli Otomotiv Mühendisliği Sistemleri
Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler
Viyana Üniversitesi (Universität Wien)
1365 yılında kurulan, Almanca konuşulan coğrafyanın en eski ve prestijli araştırma üniversitelerinden biridir; çok sayıda Nobel Ödülü sahibine ev sahipliği yapmıştır.
Viyana Teknik Üniversitesi (TU Wien)
Mühendislik, doğa bilimleri ve bilgisayar bilimlerinde Avrupa'nın önde gelen teknik araştırma merkezlerinden biridir.
Avusturya Bilimler Akademisi (ÖAW)
Temel araştırmaları teşvik eden ve bünyesindeki enstitülerle temel bilimler, arkeoloji ve sosyal bilimlerde öncü araştırmalar yürüten ulusal kurumdur.
Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (ISTA)
Klosterneuburg'da yer alan, lisansüstü düzeyde disiplinler arası temel bilimsel araştırmalara odaklanan dünya standartlarında bir merkezdir.
Avusturya Bilim Fonu (FWF)
Ülkedeki temel bilimsel araştırma projelerini fonlayan ve akademik mükemmeliyeti destekleyen ana ulusal kuruluştur.