Güney Amerika
🇧🇷

Brezilya

(Brazil)Başkent: BrasiliaBRA

Brezilya Federatif Cumhuriyeti, Güney Amerika kıtasının yüzölçümü ve nüfus bakımından en büyük ülkesi olup kıta topraklarının yaklaşık yarısını kaplamaktadır. Zengin biyolojik çeşitliliğe sahip Amazon Yağmur Ormanları'na ve dünyanın en büyük nehir sistemlerinden birine ev sahipliği yapmaktadır. Ülke, gelişmekte olan küresel bir güç olarak bölgesel liderliğinin yanı sıra tarım, madencilik, havacılık ve yenilenebilir enerji sektörlerindeki ekonomik ağırlığıyla dikkat çekmektedir.

Detaylı Tarih

Brezilya tarihi, Portekiz öncesi yerli halkların varlığıyla başlar; 1500 yılında Pedro Álvares Cabral'ın kıyıya ulaşmasıyla Portekiz sömürge dönemine girmiştir. 1822'de bağımsızlığını ilan eden ülke, önce Brezilya İmparatorluğu ardından cumhuriyet rejimiyle yönetilmiş, 20. yüzyıldaki askeri rejim döneminin ardından 1985'te tekrar demokrasiye dönmüştür.

Sömürge Dönemi1500

Pedro Álvares Cabral'ın Brezilya'ya Ulaşması

Portekizli denizci Pedro Álvares Cabral, Güney Amerika kıyısına ulaşarak bölgeyi Portekiz Tacı adına talep etti. Bu olay Brezilya'nın yazılı sömürge tarihinin başlangıcı oldu.

Sömürge Dönemi1534

Kaptanlık Sisteminin Kurulması

Portekiz Kralı III. João, Brezilya topraklarını özel kişilere devredilen 15 kalıtsal kaptanlığa böldü. İdari yapının temelleri bu dönemde atıldı.

Sömürge Dönemi1763

Başkentin Rio de Janeiro'ya Taşınması

Güneydoğudaki madencilik faaliyetlerinin artması ve stratejik önem kazanması üzerine başkent Salvador'dan Rio de Janeiro'ya nakledildi.

İmparatorluk Dönemi1808

Portekiz Krallık Sarayı'nın Rio de Janeiro'ya Taşınması

Napolyon Savaşları sebebiyle Portekiz Kraliyet Ailesi Lizbon'dan kaçarak Rio de Janeiro'ya yerleşti ve Brezilya, Krallık statüsüne yükseltildi.

İmparatorluk Dönemi1822

Bağımsızlık İlanı ve Brezilya İmparatorluğu

Prens Pedro, Ipiranga Nehri kıyısında bağımsızlığı ilan etti ve I. Pedro unvanıyla Brezilya'nın ilk imparatoru oldu.

İmparatorluk Dönemi1888

Köleliğin Kaldırılması (Lei Áurea)

Prenses Isabel tarafından imzalanan Altın Kanun ile Brezilya'da kölelik resmi olarak tamamen kaldırıldı.

Erken Cumhuriyet Dönemi1889

Cumhuriyetin İlanı

Askeri bir darbeyle İmparator II. Pedro tahtan indirildi ve Brezilya Birleşik Devletleri adıyla cumhuriyet rejimi kuruldu.

Vargas Dönemi1930

Getúlio Vargas Devrimi

Getúlio Vargas önderliğindeki hareket, eski oligarşik yapıyı devirerek ülkenin modernleşme ve merkezileşme sürecini başlattı.

Modern Dönem1960

Başkentin Brasília'ya Taşınması

Cumhurbaşkanı Juscelino Kubitschek'in iç bölgeleri kalkındırma vizyonu doğrultusunda sıfırdan inşa edilen Brasília yeni başkent oldu.

Askeri Rejim Dönemi1964

Askeri Darbe ve Diktatörlük Rejimi

Cumhurbaşkanı João Goulart'ın devrilmesiyle başlayan ve 1985 yılına kadar süren askeri yönetim dönemi başladı.

Modern Demokrasi Dönemi1985

Demokrasiye Geçiş

'Diretas Já' kamuoyu hareketlerinin ardından sivil bir cumhurbaşkanının seçilmesiyle askeri vesayet sona erdi.

Modern Demokrasi Dönemi1988

Yeni Anayasanın Kabulü

'Vatandaş Anayasası' olarak bilinen ileri düzeyde temel hak ve hürriyetleri garanti altına alan mevcut anayasa yürürlüğe girdi.

Geçmiş ve Mevcut Ekonomi

Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi olup pazar odaklı karma bir ekonomik yapıya sahiptir. Zengin doğal kaynakları, gelişmiş imalat sanayii, dünya lideri tarım sektörü ve hizmetler ağırlıklı yapısıyla küresel tedarik zincirlerinde kritik bir rol oynamaktadır.

Temel Ekonomik Göstergeler

GSYİH (Nominal)
2.33 TrilyonUSD
Veri Yılı: 2025
Kişi Başına GSYİH
11,100USD
Veri Yılı: 2025
Enflasyon Oranı
4.1%
Veri Yılı: 2025
İşsizlik Oranı
6.8%
Veri Yılı: 2025
Yıllık İhracat
340 MilyarUSD
Veri Yılı: 2024
Para Birimi
Brezilya Reali (BRL)BRL
Veri Yılı: 2025
Politika Faiz Oranı
11.25%
Veri Yılı: 2025

Başlıca Sektörler

Tarım ve Biyoyakıt ÜretimiMadencilik ve MetalürjiHavacılık ve Uzay SanayiiOtomotiv ve Ağır SanayiPetrol ve Doğalgaz ÇıkarımıFinans ve Bankacılık Hizmetleri

GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %

Ekonomik Dönüm Noktaları

1942Devletçi Sanayileşme

Companhia Vale do Rio Doce'nin Kurulması

Devlet eliyle madencilik ve sanayi hamlesinin en büyük adımlarından biri olarak maden devi Vale kuruldu.

1968-1973Askeri Rejim Ekonomisi

Brezilya Ekonomik Mucizesi

Yüksek altyapı yatırımları ve dış finansmanla yıllık ortalama %10'un üzerinde büyüme oranları yakalandı.

1994Ekonomik İstikrar Dönemi

Plano Real (Real Planı)

Maliye Bakanı Fernando Henrique Cardoso tarafından hayata geçirilen reformla hiperenflasyon kontrol altına alındı ve yeni para birimi Real tedavüle girdi.

2003-2010Sosyo-Ekonomik Atılım

Emtia Patlaması ve Yoksullukla Mücadele

Küresel emtiaya olan yüksek talep sayesinde yakalanan ekonomik büyüme, Bolsa Família gibi programlarla milyonlarca kişiyi yoksulluktan çıkardı.

2015-2016Kriz Dönemi

Büyük Ekonomik Resesyon

Düşen emtia fiyatları ve siyasi krizlerin etkisiyle ülke tarihinin en derin ekonomik daralmalarından biri yaşandı.

Uluslararası İlişkiler

Brezilya, çok taraflılığa, devletlerin egemenliğine ve barışçıl çözümlere dayalı dengeli bir dış politika izlemektedir. Bölgesel entegrasyonda lider rol oynarken, BRICS ve G20 gibi platformlar aracılığıyla Küresel Güney'in temsilciliğini üstlenmektedir.

🇧🇷

İlişki Detaylarını İnceleyin

Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.

İttifaklar ve Üyelikler

Mercosur

1991 yılından beri
Gümrük Birliği ve Ekonomik Blok

Güney Amerika ülkeleri arasında serbest ticaret ve ekonomik entegrasyonu hedefleyen örgütün kurucu ve en büyük üyesidir.

BRICS

2006 yılından beri
Stratejik ve Ekonomik İttifak

Gelişmekte olan ekonomiler arasında küresel yönetişim reformunu ve çok kutuplu dünya düzenini savunan blokta aktif rol almaktadır.

Amerika Birleşik Devletleri

1824 yılından beri
Stratejik Ortaklık

Ticaret, savunma, çevre yönetimi ve demokrasi ilkeleri çerçevesinde uzun geçmişe dayanan ikili ilişkiler sürdürülmektedir.

Çin Halk Cumhuriyeti

1974 yılından beri
Kapsamlı Stratejik Ortaklık

Brezilya'nın en büyük ticaret ortağı olup, tarım ve maden ihracatında kritik bir pazar oluşturmaktadır.

Uluslararası Örgüt Üyelikleri

Birleşmiş MilletlerKurucu Üye(1945)
G20Aktif Üye(1999)
BRICSKurucu Üye(2006)
Amerika Devletleri ÖrgütüKurucu Üye(1948)
MercosurKurucu Üye(1991)

Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler

Tlatelolco Antlaşması

Latin Amerika ve Karayipler'in nükleer silahlardan arındırılmış bölge ilan edilmesini sağlayan tarihi anlaşma.

1967

Asunción Antlaşması

Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay arasında Mercosur ortak pazarını kuran temel antlaşma.

1991

Brasilia Barış Antlaşması

Peru ve Ekvador arasındaki sınır anlaşmazlığını çözüme kavuşturan ve Brezilya'nın garantör olduğu barış antlaşması.

1998

Paris İklim Anlaşması

Amazon forestasyonu ve sera gazı salınımını azaltma taahhütlerini içeren küresel çevre sözleşmesi.

2015

Anlaşmazlıklar ve Gerilimler

Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.

Uruguay (Ilha Brasileira Anlaşmazlığı)

Başlangıç: 1934
Anlasmazlik

Quaraí ve Uruguay nehirlerinin birleştiği noktada bulunan uninhabited Ilha Brasileira adasının aidiyeti konusunda diplomatik bazda çözülememiş mütevazı bir sınır iddiası mevcuttur.

Siyasi Tarih ve Yönetim

Brezilya, çok partili parlamenter temsil olanağı sunan, federatif yapıda başkanlık tipi bir cumhuriyettir. Ülkenin siyasi tarihi, demokrasi dönemleri ile askeri vesayet kesintileri arasında salınmış, 1988 Anayasası ile kurumların dengelendiği bir yapıya kavuşmuştur.

Mevcut Yönetim Biçimi

Başkanlık Sistemi ile Yönetilen Federal Cumhuriyet

Yönetim Yapısı ve Organlar

Yürütme erki doğrudan halk tarafından seçilen Devlet Başkanı tarafından yürütülür. Yasama organı Federal Senato ve Milletvekiller Meclisi'nden oluşan çift kamaralı Ulusal Kongre'dir. Yargı erkinin en üst organı ise Yüksek Federal Mahkeme'dir (STF). Ülke 26 eyalet ve 1 federal bölgeden oluşmaktadır.

Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları

1889Cumhuriyete Geçiş

İlk Anayasal Cumhuriyetin Kurulması

Monarşinin sona ermesiyle eyaletlere geniş özerklik tanıyan federal cumhuriyet yapısı kuruldu.

1930Vargas Dönemi

Getúlio Vargas'ın İktidara Gelişi

Geleneksel kahve ve süt oligarşisinin hakimiyeti son buldu ve otoriter merkezci idare kuruldu.

1937Otokrasi Dönemi

Estado Novo (Yeni Devlet) Rejimi

Vargas tarafından parlamentonun kapatılmasıyla otoriter bir korporatif devlet yapısı ilan edildi.

1945İkinci Cumhuriyet

Vargas'ın Devrilmesi ve Demokratikleşme

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından askeri baskıyla Vargas istifa etti ve anayasal demokrasiye geri dönüldü.

1964Askeri Rejim

Askeri Müdahale

Soğuk Savaş konjonktüründe gerçekleşen askeri darbe ile temel hakların kısıtlandığı bir dönem başladı.

1985Yeniden Demokratikleşme

Sivil Yönetime Geçiş

Seçiciler kurulu aracılığıyla Tancredo Neves'in seçilmesiyle askeri iktidar sivil otoriteye devredildi.

1988Anayasal Dönem

Vatandaş Anayasası'nın İlanı

İnsan hakları, sosyal adalet ve federalizm ilkelerine dayalı çağdaş anayasa yürürlüğe kondu.

1992Demokratik Sınav

Fernando Collor de Mello'nun Görevden Alınması

Yolsuzluk iddiaları üzerine Başkan Collor hakkında Yüce Divan (Impeachment) süreci başlatıldı ve istifa etti.

2016Siyasi Kriz Dönemi

Dilma Rousseff'in Görevden Alınması

Bütçe yasalarını ihlal ettiği gerekçesiyle Senato kararıyla Devlet Başkanı Dilma Rousseff azledildi.

2022Yakın Siyasi Tarih

Luiz Inácio Lula da Silva'nın Seçimleri Kazanması

Yoğun kutuplaşmanın yaşandığı seçimlerde Lula da Silva üçüncü kez devlet başkanı seçilerek iktidara geldi.

Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik

Brezilya, Latin Amerika'nın bilimsel araştırma ve teknolojik inovasyon merkezidir. Özellikle biyoyakıt teknolojileri, tropikal tarım araştırmaları, derin deniz petrol arama teknikleri ve ticari havacılık alanında küresel düzeyde kayda değer başarılara sahiptir.

Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)

Detaylı Göstergeler

Ar-Ge Harcamalarının GSYİH'ye Oranı1.21 %
Toplam Araştırmacı Sayısı180,000 Kişi
Yıllık Patent Başvurusu27,500 Adet
Yüksek Teknoloji İhracatı Payı11.5 %
Küresel İnovasyon Endeksi Sırası49 Sıra

Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar

Embraer ile Dünyanın En Büyük 3. Ticari Uçak Üreticisi Konumuna Ulaşılması

Embrapa Tarafından Geliştirilen Tropikal Tarım Teknolojileri ve Savana Islahı

Petrobras Tarafından Derin Deniz Su Altı Petrol Çıkarma Teknolojilerinin (Pre-Salt) Geliştirilmesi

Şeker Kamışına Dayalı Biyoetanol Üretimi ve Flex-Fuel Araç Teknolojisinde Küresel Liderlik

Sirius Senkrotron Işık Kaynağı Projesi ile İleri Derece Madde Analiz Kapasitesi

Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler

Universite

São Paulo Üniversitesi (USP)

Latin Amerika'nın en yüksek akademik yayın ve araştırma kapasitesine sahip lider devlet üniversitesidir.

Arastirma Enstitusu

EMBRAPA (Brezilya Tarımsal Araştırma Şirketi)

Tropikal iklimlerde tarımsal verimliliği artıran ve ülkeyi gıda ihracatçısına dönüştüren inovatif teknikler geliştiren kurumdur.

Uzay Ajansi

INPE (Ulusal Uzay Araştırmaları Enstitüsü)

Amazon biyomunun uydu takibi, iklim gözlemleri ve uzay bilimleri alanında öncü araştırma merkezidir.

Arastirma Enstitusu

Fiocruz (Oswaldo Cruz Vakfı)

Biyomedikal araştırma, aşı üretimi ve kamu sağlığı alanında Amerika kıtasının en köklü ve saygın kurumlarından biridir.