Mısır
Mısır Arap Cumhuriyeti, Kuzeydoğu Afrika ile Asya'nın güneybatısındaki Sina Yarımadası'nı birbirine bağlayan stratejik bir kıtalararası ülkedir. Nüfusunun büyük bir bölümü Nil Nehri vadisi ve deltası boyunca yoğunlaşmış olup, ülke coğrafi olarak Akdeniz ve Kızıldeniz'e kıyıdaş konumdadır. Doğu ile Batı arasındaki küresel deniz ticaretinin ana arterlerinden biri olan Süveyş Kanalı'nı bünyesinde barındıran Mısır, binlerce yıllık antik medeniyet mirası, jeopolitik konumu ve geniş nüfusuyla Arap dünyası ve Afrika kıtasında kilit bir bölgesel aktördür.
Detaylı Tarih
Mısır tarihi, M.Ö. 3100 civarında Upper ve Lower Mısır'ın birleşmesiyle başlayan ve kesintisiz devam eden insanlık tarihinin en köklü geçmişlerinden birine sahiptir. Antik Mısır'ın görkemli hanedanlıklar dönemini Roma, Bizans, Arap-İslam, Memlük ve Osmanlı egemenlikleri izlemiş; 20. yüzyılda ise İngiliz himayesinden cumhuriyete uzanan modern devlet yapısı şekillenmiştir.
Mısır'ın Birleşmesi ve Erken Hanedan Dönemi
Kral Narmer (Menes) döneminde Yukarı ve Aşağı Mısır tek bir krallık altında birleştirildi. İlk hanedanlık dönemi başlatılarak Memphis kenti başkent yapıldı.
Gize Piramitlerinin İnşası
Eski Krallık döneminde Firavun Khufu tarafından Gize Büyük Piramidi inşa ettirildi. Mühendislik ve mimaride antik çağın en yüksek seviyelerinden birine ulaşıldı.
Roma İhlakı ve Kleopatra'nın Ölümü
Ptolemaios Hanedanı'nın son hükümdarı VII. Kleopatra'nın ölümünün ardından Mısır, Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti haline geldi.
Müslümanların Mısır'ı Fethi
Amr bin Âs komutasındaki İslam orduları Bizans yönetimindeki Mısır'ı fethetti. Fustat şehri kurularak bölgenin İslamlaşma ve Araplaşma süreci başladı.
Fatımi Halifeliği ve Kahire'nin Kuruluşu
Fatımi Devleti Mısır'ı ele geçirerek El-Kahire kentini inşa etti. El-Ezher Üniversitesi kurularak bölge ilim ve kültür merkezi haline getirildi.
Eyyubi Hanedanlığının Kuruluşu
Selahaddin Eyyubi Fatımi yönetimini sonlandırarak Eyyubi Devleti'ni kurdu ve Şii Fatımi halifeliği yerine Sünni yönetimi yeniden tesis etti.
Memlük Sultanlığı Dönemi
Eyyubi ordusundaki asker kökenli Memlükler yönetimi ele geçirdi. Mısır, Moğol akınlarına karşı bölgenin ana savunma hattı haline geldi.
Osmanlı Egemenliğinin Başlaması
Yavuz Sultan Selim'in Ridaniye Savaşı'nı kazanmasıyla Memlük Sultanlığı sona erdi ve Mısır bir Osmanlı eyaleti durumuna geldi.
Kavalalı Mehmet Ali Paşa Dönemi
Mehmet Ali Paşa Mısır Valisi oldu. Askeri, ekonomik ve sanayi alanında geniş kapsamlı modernleşme reformları başlatılarak modern Mısır'ın temelleri atıldı.
Süveyş Kanalı'nın Açılışı
Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan Süveyş Kanalı uluslararası ticarete açıldı, bu durum Mısır'ın jeopolitik önemini küresel ölçekte artırdı.
Mısır Krallığı ve Kısmi Bağımsızlık
Birleşik Krallık, Mısır üzerindeki koruma rejimini tek taraflı deklarasyonla kaldırarak bağımsız Mısır Krallığı'nın kurulmasını tanıdı.
Hür Subaylar Darbesi ve Cumhuriyetin İlanı
Cemal Abdülnasır liderliğindeki Hür Subaylar Hareketi monarşiyi devirdi. 1953 yılında cumhuriyet ilan edilerek krallık dönemi resmen sona erdi.
25 Ocak Devrimi
Arap Baharı kapsamında gerçekleşen kitlesel protestolar sonucunda 30 yıllık Hüsnü Mübarek yönetimi sona erdi ve siyasi geçiş süreci başladı.
Geçmiş ve Mevcut Ekonomi
Mısır ekonomisi; turizm, tarım, imalat sanayii, doğal gaz üretimi, Süveyş Kanalı geçiş ücretleri ve yurt dışında çalışan vatandaşların döviz havalelerine dayalı çeşitleşmiş ancak kırılganlıklara açık bir yapıdadır. Son yıllarda altyapı yatırımları ve IMF destekli makroekonomik reform programlarıyla sürdürülebilir büyüme hedeflenmektedir.
Temel Ekonomik Göstergeler
Başlıca Sektörler
GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %
Ekonomik Dönüm Noktaları
Uluslararası İlişkiler
Mısır dış politikasında bölgesel denge, ulusal güvenlik, Doğu Akdeniz enerjisi ve Arap dünyasındaki liderlik rolünü koruma ilkelerini benimser. Batı bloku, Doğu Akdeniz aktörleri, Körfez ülkeleri ve Afrika devletleriyle çok yönlü diplomasi yürütmektedir.
İlişki Detaylarını İnceleyin
Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.
İttifaklar ve Üyelikler
Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) Ülkeleri
1970 yılından beriSuudi Arabistan ve BAE gibi stratejik ortaklarla güçlü mali, siyasi ve güvenlik iş birliği sürdürülmektedir.
Amerika Birleşik Devletleri
1979 yılından beriMısır, ABD'nin NATO dışı ana müttefiklerinden biridir ve geniş kapsamlı askeri yardım ve güvenlik iş birliği yürütmektedir.
Avrupa Birliği
2004 yılından beriDüzensiz göçün önlenmesi, enerji ticareti ve ikili ekonomik yatırımlar çerçevesinde üst düzey iş birliği bulunmaktadır.
Rusya Federasyonu
2009 yılından beriDabaa Nükleer Güç Santrali inşası ve savunma sanayii tedarikinde derinleşen ilişkiler mevcuttur.
Uluslararası Örgüt Üyelikleri
Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler
Camp David Sözleşmeleri ve Mısır-İsrail Barış Antlaşması
İki ülke arasında savaşa son veren ve Sina Yarımadası'nın Mısır'a iadesini sağlayan tarihi barış anlaşması.
Büyük Arap Serbest Ticaret Alanı (GAFTA)
Arap Ligi üyesi ülkeler arasında gümrük tarifelerinin kademeli olarak kaldırılmasını öngören bölgesel ticaret anlaşması.
Agadir Anlaşması
Mısır, Ürdün, Fas ve Tunus arasında serbest ticaret bölgesi oluşturan ve AB ile entegrasyonu hedefleyen antlaşma.
Mısır-Yunanistan Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması
Doğu Akdeniz'de deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını düzenleyen ikili anlaşma.
Anlaşmazlıklar ve Gerilimler
Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.
Etiyopya
Başlangıç: 2011Nil Nehri üzerinde inşa edilen Büyük Etiyopya Rönesans Barajı'nın (GERD) dolum ve işletim kuralları üzerine su güvenliği odaklı anlaşmazlık.
Sudan
Başlangıç: 1956Kızıldeniz kıyısındaki Halayeb Üçgeni sınır bölgesinin egemenlik haklarına dair dönemsel hukuki ve idari görüş ayrılıkları.
Siyasi Tarih ve Yönetim
Mısır, siyasi tarihinde güçlü bir merkezi yürütme erki ve askeri kurumların belirleyici etkisiyle şekillenmiş üniter bir devlettir. 2014 Anayasası uyarınca cumhurbaşkanının geniş yetkilere sahip olduğu yarı başkanlık/başkanlık tipi bir rejim yürürlüktedir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine Sahip Üniter Cumhuriyet
Yürütme organının başında geniş yetkilerle donatılmış Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanı tarafından atanan Başbakan başkanlığındaki Bakanlar Kurulu yer alır. Yasama erki Temsilciler Meclisi ve Senato'dan oluşan iki kamaralı parlamentoya aittir. Yargı bağımsız mahkemelerce yürütülür, Anayasa Mahkemesi en yüksek yargı organıdır.
Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları
Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik
Mısır, Orta Doğu ve Afrika bölgesinde akademik araştırma hacmi ve yükseköğretim geleneği açısından lider ülkelerden biridir. Son yıllarda yenilenebilir enerji, uzay teknolojileri, tıp araştırmaları ve fen bilimlerinde ulusal yatırım projeleri öne çıkmaktadır.
Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)
Detaylı Göstergeler
Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar
Mısır Uzay Ajansı (EGSA) bünyesinde MisrSat-2 yer gözlem uydusunun yörüngeye fırlatılması
Dünyanın en büyük güneş enerjisi komplekslerinden biri olan Benban Güneş Enerjisi Parkı projesi ve AR-GE merkezi
Ulusal Hepatit C ile mücadele ve yerli antiviral ilaç üretim programı başarısı
Zewail Bilim ve Teknoloji Şehri bünyesinde ileri malzeme bilimleri ve nanoteknoloji araştırmaları
Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler
Kahire Üniversitesi
1908 yılında kurulan, tıp, mühendisling ve sosyal bilimlerde Arap dünyasının en köklü ve yüksek kapasiteli araştırma üniversitesi.
Ayn Şems Üniversitesi
Tıp, eczacılık ve fen bilimleri alanındaki geniş araştırma laboratuvarları ve uluslararası yayın hacmiyle öne çıkan devlet üniversitesi.
Ulusal Araştırma Merkezi (NRC)
Mısır Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı'na bağlı, ülkenin en büyük multidisipliner kamu araştırma kurumu.
Mısır Uzay Ajansı (EGSA)
Milli uydu teknolojileri, uzay bilimleri ve coğrafi bilgi sistemleri alanında odaklanmış ulusal otorite.
Zewail Bilim ve Teknoloji Şehri
Nobel ödüllü bilim insanı Ahmed Zewail'in öncülüğünde kurulan, temel bilimler ve yenilikçi teknolojilere odaklanan özerk kurum.