Endonezya
Endonezya, Güneydoğu Asya ile Okyanusya arasında yer alan ve 17.000'den fazla adadan oluşan dünyanın en büyük takımada devletidir. Dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi ve en yüksek Müslüman nüfusuna sahip devleti olan ülke, jeopolitik olarak Hint ve Büyük okyanusları birleştiren stratejik deniz yollarını kontrol etmektedir. Zengin biyolojik çeşitliliği, gelişmekte olan büyük ekonomisi ve Güneydoğu Asya Ulusları Birliği'ndeki (ASEAN) öncü rolü ile hem bölgesel hem de küresel siyasette kritik bir konuma sahiptir.
Detaylı Tarih
Endonezya tarihi, Hint ve Çin deniz ticaret rotalarının kesişim noktasında gelişen antik Hindu-Budist krallıklardan İslam'ın yayılışına, yüzyıllar süren Hollanda sömürge yönetiminden II. Dünya Savaşı'ndaki Japon işgaline ve ardından kazanılan bağımsızlığa uzanan köklü bir geçmişe sahiptir. Bağımsızlık sonrası Sukarno ve Suharto dönemlerinde yaşanan siyasi çalkantılar, 1998 sonrasında yerini modern, demokratik ve desentralize bir devlet yapısına bırakmıştır.
Srivijaya İmparatorluğunun Yükselişi
Sumatra merkezli Srivijaya İmparatorluğu, Malakka Boğazı üzerindeki deniz ticaretini kontrol ederek bölgede Budist kültürün ve maritime ticaretin altın çağını başlattı.
Majapahit İmparatorluğu Dönemi
Doğu Cava merkezli Majapahit İmparatorluğu, günümüz Endonezya takımadalarının büyük bölümünü nüfuzu altına alarak bölgedeki en güçlü Hindu-Budist devlet haline geldi.
İslamiyet'in Yayılması
Açe ve Cava liman kentleri başta olmak üzere Arap ve Hintli tüccarların etkisiyle İslamiyet takımadalar genelinde baskın din haline gelmeye başladı.
Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin (VOC) Kurulması
Hollandalılar baharat ticaretini tekel altına almak amacıyla VOC'yi kurdu ve takımadalar üzerinde kademeli sömürge kontrolünü başlattı.
Hollanda Doğu Hindistanı Kolonisinin Resmi İlanı
VOC'nin iflas etmesinin ardından bölge yönetimi doğrudan Hollanda Krallığı'na devredildi ve sömürge idaresi merkezileştirildi.
Gençlik Yemini (Sumpah Pemuda)
Farklı etnik gruplardan gençlik örgütleri tek vatan, tek millet ve tek dil (Endonezce) ilkeleri etrafında birleşerek ulusal bilinci ilan etti.
Japon İşgali
II. Dünya Savaşı sırasında Japonya takımadaları işgal ederek Hollanda egemenliğine son verdi; bu durum anti-sömürgeci bağımsızlık hareketlerini hızlandırdı.
Bağımsızlık İlanı
Sukarno ve Mohammad Hatta, 17 Ağustos 1945'te Endonezya'nın bağımsızlığını resmen ilan etti.
Ulusal Bağımsızlık Savaşı
Hollanda'nın sömürge yönetimi yeniden kurma çabalarına karşı yürütülen askeri ve diplomatik mücadele sonucunda Hollanda egemenliği resmen tanıdı.
Siyasi Kriz ve Yeni Düzen'in Başlangıcı
Başarısız darbe girişimi ve izleyen kitlesel olayların ardından General Suharto yönetimi ele geçirdi ve otoriter 'Yeni Düzen' rejimini başlattı.
Reformasi Süreci ve Suharto'nun İstifası
1997 Asya Finansal Krizi ve kitlesel öğrenci protestoları sonucunda Suharto istifa etti; ülkede demokratikleşme dönemi başladı.
İlk Doğrudan Cumhurbaşkanlığı Seçimi
Endonezya tarihinde ilk kez halk doğrudan cumhurbaşkanını seçti ve Susilo Bambang Yudhoyono göreve geldi.
Yeni Başkent Projesi (Nusantara)
Cakarta'daki altyapı ve çevre yükünü azaltmak amacıyla başkentin Doğu Kalimantan'daki Nusantara kentine taşınması kararlaştırıldı ve inşaatı başlatıldı.
Geçmiş ve Mevcut Ekonomi
Endonezya, Güneydoğu Asya'nın en büyük ekonomisi ve G20 üyesidir. Zengin maden kaynakları, geniş tarım alanları, genç nüfusu ve büyüyen dijital pazarı ile dikkat çekmektedir. Son yıllarda ham madde ihracatından ziyade yerel katma değerli sanayileşmeye (downstreaming) odaklanan ülke, özellikle nikel işleme ve elektrikli araç batarya üretiminde küresel bir merkez olmayı hedeflemektedir.
Temel Ekonomik Göstergeler
Başlıca Sektörler
GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %
Ekonomik Dönüm Noktaları
Uluslararası İlişkiler
Endonezya, bağımsızlık döneminden bu yana 'özgür ve aktif' (Bebas-Aktif) olarak tanımlanan tarafsız bir dış politika izlemektedir. Ülke, büyük güç bloku çatışmalarına taraf olmayı reddederek bölgesel istikrarı, ASEAN merkezliliği ve çok taraflı diplomasiyi savunur. İslam dünyası ile güçlü bağlara sahip olmakla birlikte Batılı ülkeler, Çin ve bölgesel komşularıyla dengeli ilişkiler yürütür.
İlişki Detaylarını İnceleyin
Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.
İttifaklar ve Üyelikler
ASEAN
1967 yılından beriEndonezya, ASEAN'ın en büyük üyesi ve fiili lideri olarak örgütün güvenlik, ekonomi ve diplomasi mimarisinde ana direk işlevi görür.
Çin Halk Cumhuriyeti
2013 yılından beriÇin, Endonezya'nın en büyük ticaret ortağı ve altyapı ile madencilik projelerindeki temel yatırımcılarından biridir.
Amerika Birleşik Devletleri
2015 yılından beriGüvenlik, savunma, ticaret ve eğitim alanlarında çok yönlü işbirliğini içeren stratejik ortaklık seviyesindedir.
Avustralya
2006 yılından beriTerörle mücadele, sınır güvenliği, ticaret ve bölgesel istikrar alanlarında komşuluk esasına dayalı sıkı ilişkiler sürdürülmektedir.
Uluslararası Örgüt Üyelikleri
Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler
1955 Bandung Konferansı Bildirgesi
Asya ve Afrika ülkelerini bir araya getirerek Bağlantısızlar Hareketi'nin temellerini atan tarihi konferansa ev sahipliği yapmıştır.
ASEAN Dostluk ve İşbirliği Antlaşması (TAC)
Güneydoğu Asya'da barışçıl bir arada yaşama, egemenliğe saygı ve uyuşmazlıkların barışçıl çözümü ilkelerini kurala bağlamıştır.
Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP)
Endonezya'nın dahil olduğu, dünyanın en büyük serbest ticaret bloğunu oluşturan bölgesel ekonomik anlaşmadır.
Lombok Antlaşması
Endonezya ile Avustralya arasında ikili güvenlik ve savunma işbirliği çerçevesini belirleyen stratejik belgedir.
Anlaşmazlıklar ve Gerilimler
Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.
Çin Halk Cumhuriyeti (Güney Çin Denizi / Natuna Adaları)
Başlangıç: 2010Endonezya, Natuna Adaları etrafındaki Münhasır Ekonomik Bölgesinin Çin'in dokuz çizgi iddiası ile çakışmasını reddetmekte, egemenlik haklarını donanma devriyeleri ile korumaktadır.
Siyasi Tarih ve Yönetim
Endonezya, 'Pancasila' olarak bilinen beş ulusal ilkeye (Tek Tanrı'ya inanç, adil insanlık, birlik, demokrasi ve sosyal adalet) dayalı üniter ve başkanlık sistemli bir cumhuriyettir. 1998 Reformasi hareketinin ardından merkezi otoritenin güçleri eyalet ve ilçelere (regency) devredilerek kapsamlı bir desentralizasyon sağlanmıştır. Çok partili yapı ve canlı sivil toplum söylemi siyasi hayatın temel niteliklerindendir.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile Yönetilen Üniter Cumhuriyet
Yürütme erkinin başında aynı zamanda devlet başkanı olan Cumhurbaşkanı yer alır. Yasama organı, Halk Temsilciler Meclisi (DPR) ve Bölgesel Temsilciler Meclisi'nden (DPD) oluşan iki kamaralı Halk Danışma Meclisi'dir (MPR). Yargı erki ise Yüksek Mahkeme ve Anayasa Mahkemesi bağımsızlığında yürütülür.
Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları
Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik
Endonezya, araştırma ve geliştirme kapasitesini artırmak amacıyla 2021 yılında tüm devlet araştırma kurumlarını Ulusal Araştırma ve İnovasyon Ajansı (BRIN) çatısı altında birleştirmiştir. Ülke özellikle biyolojik çeşitlilik, jeotermal enerji, aviasyon, biyoyakıt teknolojileri, yer bilimleri ve nikel odaklı batarya teknolojilerinde önemli akademik ve teknolojik çalışmalara imza atmaktadır.
Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)
Detaylı Göstergeler
Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar
N-250 ve N-219 Yerli Bölgesel Yolcu Uçağı Tasarım ve Üretimi
Palapa Uydu İletişim Sistemi ile Takımadalar Arası İletişim Altyapısının Kurulması
B35 ve B40 Palmiye Yağı Bazlı Biyoyakıt Karışım Teknolojilerinin Geliştirilmesi
Jeotermal Enerji Üretim ve Arama Teknolojilerinde Bölgesel Liderlik
Sıtma ve Dang Hummasına Karşı Biyolojik Vektör Kontrol Araştırmaları
Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler
BRIN (Badan Riset dan Inovasi Nasional)
Ülkedeki tüm bilimsel, teknolojik ve nükleer araştırma enstitülerini tek çatı altında toplayan merkezi idari kurumdur.
Bandung Teknoloji Enstitüsü (ITB)
Mühendislik, havacılık, yer bilimleri ve mimarlık alanında Güneydoğu Asya'nın en köklü ve saygın teknik üniversitelerinden biridir.
Endonezya Üniversitesi (UI)
Tıp, sosyal bilimler, hukuk ve temel bilimler alanlarında ülkenin önde gelen akademik araştırma merkezidir.
Gadjah Mada Üniversitesi (UGM)
Yogyakarta'da yer alan, tarım, biyoteknoloji, ormancılık ve kamu yönetimi araştırmalarıyla tanınan prestijli kurumdur.