Suriye
Suriye, Doğu Akdeniz'de yer alan ve Antik Çağ'dan bu yana medeniyetlerin kesişim noktasında bulunan köklü bir Doğu Akdeniz ülkesidir. Kuzeyde Türkiye, doğuda Irak, güneyde Ürdün, güneybatıda İsrail ve Lübnan ile çevrili olan ülke, tarihsel ticaret yollarının ve kültürel etkileşimlerin merkezinde yer almıştır. Başkenti Şam, dünyanın kesintisiz yerleşim gören en eski şehirlerinden biri olarak kabul edilir. Zengin kültürel mirası, stratejik jeopolitik konumu ve çeşitli etnografik yapısıyla Suriye, Orta Doğu bölgesinin siyasi ve tarihsel dinamiklerinde belirleyici bir role sahiptir.
Detaylı Tarih
Suriye tarihi, dünyanın bilinen ilk şehir devletlerinin ve yazılı medeniyetlerinin kurulduğu Mezopotamya ve Akdeniz havzası kültürlerinin etkisiyle şekillenmiştir. Fenike, Asur, Roma ve Bizans egemenliklerinin ardından İslam fethiyle Emevi Hilafeti'nin merkezi olan bölge, yüzyıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu yönetimi altında kalmıştır. 20. yüzyılda Fransız Mandası dönemini takiben bağımsızlığını kazanan ülke, çalkantılı bir siyasi süreç ve bölgesel çatışmaların ardından günümüzdeki yapısına ulaşmıştır.
Ebla Krallığı ve Erken Şehir Devletleri
Bölgenin bilinen en eski ticaret ve idare merkezlerinden Ebla Krallığı kuruldu ve çivi yazılı tabletler arşivlendi.
Roma İmparatorluğu Egemenliği
General Pompey önderliğindeki Roma ordusu bölgeyi ele geçirerek Syria Eyaleti'ni kurdu ve Şam ticari bir merkez haline geldi.
Emevi Halifeliği ve Şam'ın Başkent Olması
Muaviye'nin halifeliğini ilan etmesiyle Şam, İspanya'dan Hindistan sınırına uzanan devasa Emevi İmparatorluğu'nun başkenti oldu.
Selahaddin Eyyubi ve Haçlı Seferleri
Eyyubi Hanedanı bölgede egemenlik kurarak Şam ve Halep'i Haçlı Seferleri'ne karşı savunma ve kültür merkezi yaptı.
Mercidabık Zaferi ve Osmanlı Yönetimi
Yavuz Sultan Selim'in Memlükleri mağlup etmesiyle Suriye toprakları Osmanlı İmparatorluğu idaresine girdi.
Fransız Mandası Yönetimi
San Remo Konferansı kararları uyarınca Milletler Cemiyeti tarafından Suriye'nin yönetimi Fransa'ya devredildi.
Tam Bağımsızlık ve Tahliye Günü
Son Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesiyle Suriye bağımsız bir cumhuriyet olarak uluslararası toplumdaki yerini aldı.
Birleşik Arap Cumhuriyeti
Suriye ve Mısır, Pan-Arabizm vizyonu çerçevesinde tek bir devlet yapısı altında birleşti fakat süreç kısa sürdü.
8 Mart Baas Darbesi
Arap Siyasi Sosyalist Baas Partisi askeri kanadı yönetimi ele geçirerek tek parti rejiminin temelini attı.
Düzeltme Hareketi ve Hafız Esad Dönemi
Savunma Bakanı Hafız Esad iktidarı ele geçirerek devlet mekanizmasını ve orduyu tek elde topladı.
İç Savaş ve Bölgesel Kriz
Arap Baharı dalgasıyla başlayan barışçıl gösteriler, kısa sürede uluslararası aktörlerin dahil olduğu karmaşık bir iç savaşa dönüştü.
Geçmiş ve Mevcut Ekonomi
Suriye ekonomisi tarihsel olarak tarım, tekstil, petrokimya ve bölgesel ticarete dayanmaktaydı. Ancak 2011 yılında başlayan iç savaş, uluslararası yaptırımlar, altyapı tahribatı ve döviz krizleri nedeniyle ağır bir yıkıma uğramıştır. Günümüzde devlet müdahaleli, kayıt dışılığın yüksek olduğu ve dış yardımlar ile sınırlı ticaret kanallarına bağımlı bir ekonomik yapı gözlemlenmektedir. Son dönemde bölgesel entegrasyon çabaları ile altyapının imarı hedeflenmektedir.
Temel Ekonomik Göstergeler
Başlıca Sektörler
GSYİH Yıllık Büyüme OranıBirim: %
Ekonomik Dönüm Noktaları
Uluslararası İlişkiler
Suriye'nin dış politikası, tarihsel olarak Arap milliyetçiliği, Batı karşıtı duruş ve stratejik ittifaklar etrafında şekillenmiştir. İç savaş döneminde Rusya ve İran ile askeri ve siyasi stratejik ortaklığını derinleştiren ülke, son yıllarda Arap dünyası ile ilişkilerini normalleştirme sürecine girmiştir. Birleşmiş Milletler üyesi olan Suriye, egemenlik hakları ve toprak bütünlüğü ilkelerini dış ilişkilerinin merkezine koymaktadır.
İlişki Detaylarını İnceleyin
Diyagramdaki düğümlerin üzerine gelerek veya tıklayarak ortaklık detaylarını görebilirsiniz.
İttifaklar ve Üyelikler
Rusya Federasyonu
1944 yılından beriAskeri, siyasi ve ekonomik alanlarda en üst düzey ittifak; Tartus ve Hmeymim askeri üslerine ev sahipliği yapılmaktadır.
İran İslam Cumhuriyeti
1979 yılından beriBölgesel güvenlik, enerji ve altyapı projelerinde kapsamlı işbirliği ve karşılıklı savunma desteği dayanışması.
Çin Halk Cumhuriyeti
1956 yılından beriKuşak ve Yol İnisiyatifi kapsamında insani yardım, altyapı inşası ve diplomatik destek ilişkisi.
Irak
2006 yılından beriSınır güvenliği, terörle mücadele ve bölgesel ticaret eksenli stratejik koordinasyon.
Uluslararası Örgüt Üyelikleri
Önemli Antlaşmalar ve Sözleşmeler
Suriye-Rusya Askeri Üs ve İşbirliği Anlaşması
Rus Silahlı Kuvvetleri'nin Suriye topraklarındaki konuşlanmasını ve askeri yardım ilkelerini yasal zemine oturtan antlaşma.
Adana Mutabakatı
Türkiye ile Suriye arasında sınır güvenliği ve terör örgütleriyle ortak mücadeleyi düzenleyen güvenlik antlaşması.
Arap Ortak Savunma ve Ekonomik İşbirliği Antlaşması
Arap Ligi üyesi ülkeler arasında kolektif savunma ve ekonomik entegrasyonu hedefleyen çerçeve antlaşma.
Anlaşmazlıklar ve Gerilimler
Aşağıdaki konular tarafsız bir bakış açısıyla, çok taraflı perspektifler göz önünde bulundurularak ansiklopedik bir dille sunulmuştur.
İsrail
Başlangıç: 19671967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana İsrail işgali altında bulunan Gol Tepeleri üzerindeki egemenlik iddiası ve diplomatik savaş durumu.
Türkiye
Başlangıç: 2011Suriye'nin kuzeyindeki sınır güvenliği, askeri varlık ve sığınmacıların geri dönüş koşullarına ilişkin diplomatik ve askeri anlaşmazlıklar.
Siyasi Tarih ve Yönetim
Suriye, Anayasal olarak çok partili bir sistem öngörmekle birlikte, uygulamada Cumhurbaşkanlığı makamının ve Baas Partisi'nin baskın olduğu üniter bir otoriter cumhuriyettir. Yönetim yapısı güçlü bir merkezi yürütmeye ve silahlı kuvvetler ile güvenlik bürokrasisinin entegrasyonuna dayanır. 2012 Anayasa değişikliği ile cumhurbaşkanlığı için sınırlı adaylık hakkı getirilmiş olsa da siyasi karar alma süreçleri yüksek derecede merkezileşmiştir.
Başkanlık Tipi Üniter Cumhuriyet
Yürütme erki, geniş yetkilere sahip Devlet Başkanı ve onun atadığı Bakanlar Kurulu tarafından kullanılır. Yasama erki, 250 sandalyeli ve dört yılda bir seçilen Halk Meclisi (Majlis al-Sha'ab) tarafından yürütülür. Yargı erki ise Yüksek Yargı Konseyi ve Anayasa Mahkemesi denetimindedir.
Siyasi Tarihin Dönüm Noktaları
Bilimsel Araştırma ve Gelişmişlik
Suriye'nin bilimsel altyapısı, tarihsel olarak Orta Doğu'nun en köklü tıp ve mühendislik fakültelerine ev sahipliği yapmış olmasından güç almaktadır. Eğitim dilinin Arapça olduğu köklü devlet üniversiteleri bilimsel üretimin ana merkezleridir. Ancak son yıllarda yaşanan iç krizler; akademisyen göçü, araştırma bütçelerindeki kısıtlamalar ve altyapı tahribatı nedeniyle bilimsel yayın ve teknolojik inovasyon kapasitesini olumsuz etkilemiştir.
Görsel Skor Kartı (Radar Analizi)
Detaylı Göstergeler
Öne Çıkan Bilimsel ve Teknolojik Başarılar
Arap Dünyasında Tıp ve Mühendislik Eğitiminin Tamamen Arapçalaştırılması Müfredat Başarısı
ICARDA Ev Sahipliğinde Kurak Bölge Tarımsal Araştırmaları ve Tohum Bankacılığı Mirası
Ortadoğu Arkeolojisi ve Epigrafik Metin Çözümlemelerinde Uluslararası Araştırma Katkıları
Suriye Sanal Üniversitesi ile Bölgesel Uzaktan Eğitim Modelinin Erken Dönem Entegrasyonu
Önde Gelen Kurumlar ve Üniversiteler
Şam Üniversitesi
1923 yılında kurulan, tıp, hukuk ve mühendislik alanlarında ülkenin en prestijli ve en köklü devlet üniversitesi.
Halep Üniversitesi
özellikle mühendislik, tarım bilimleri ve Doğu Akdeniz arkeolojisi araştırmalarında öne çıkan köklü akademi.
Bilimsel Araştırmalar Çalışma Merkezi (SSRC)
Devlet bünyesinde ileri teknoloji, askeri sanayi ve temel bilim araştırmalarını koordine eden stratejik merkez.
Suriye Sanal Üniversitesi (SVU)
Arap dünyasında çevrim içi ve uzaktan yükseköğretim hizmeti sunan ilk yenilikçi devlet kurumu.